مطلب زیر ترجمه مقاله تمرینات ذهني و تصویر سازی در ورزش سقوط آزاد میباشد که توسط Campo Pancho عضو سابق تیم تنیس ایالات متحده و مدیر پروژه SMILE در ارتباط با کمک به ورزشکاران حرفه ای برای مدیریت استرس و غلبه بر فشارهای روانی میباشد .
SMILE سر واژه Leadership , Inspiration , Motivation , Sport و Energy میباشد
وی در حال حاضر عضو انجمن چتربازی آمریکا و دارای گواهینامه D این انجمن میباشد .
Campo همچنین مشاورکنترل ذهنی و روانی در۲۰ دراپزون مختلف در سراسر امریکا نیز میباشد .
نقش آمادگی ذهنی در چتربازی سقوط آزاد
بسیاری از موفق ترین ورزشکاران جهان، آشکارا آمادگی ذهنی را یکی از عوامل اصلی موفقیت خود میدانند و برای این منظور با مربیان ذهنی و روان شناسان ورزشی همکاری میکنند .
برای مثال مایکل فلپس اسطوره شنای المپیک و یکی از پرافتخارترین ورزشکاران تاریخ ، از تکنیک های تجسم یا تصویر سازی ذهنی یا (Visualization ) به عنوان بخشی از برنامه تمرینی روزانه خود استفاده میکرد .
او با مرور ذهنی تمام جزئیات مسابقاتش خود را برای اجرای بهترین عملکرد ممکن آماده میکرد حتی زمانی که با شرایط غیرمنتظره روبه رو میشد.
نمونه دیگر، نواک جوکوویچ قهرمان تنیس و یکی از بزرگ ترین بازیکنان تاریخ این رشته است . او بارها تأکید کرده که ذهن آگاهی ، کنترل احساسات و آمادگی ذهنی از ارکان اصلی برنامه تمرینی او هستند. هرچند تنیس با چتربازی سقوط آزاد تفاوت های زیادی دارد اما شباهت های مهمی نیز میان این دو وجود دارد .
در مسابقات تنیس و یا شنا، دریافت راهنمایی از مربی در حین مسابقات ممنوع و ناممکن است .
در چتربازی نیز هنگام سقوط و پرواز با چتر، نفر پرنده تا حد زیادی تنهاست و خودش میبایست تصمیم بگیرد و مسئولیت کامل تصمیم ها بر عهده خود ورزشکار است .
به همین دلیل چتربازان باتجربه ، تصویر سازی ذهنی را به بخشی از برنامه آماده سازی پیش از پرش تبدیل کرده اند .
آمادگی ذهنی معمولاً شامل موارد زیر است :
- آرام کردن تنفس و متمرکز کردن ذهن
- مرور ذهنی تمام مراحل پرش، از خروج از هواپیما تا فرود
- تجسم وضعیت صحیح بدن و حفظ پایداری آن
- مرور کنترل ارتفاع و مرحله جدا شدن از سایر چتربازان Break Off
- تصور باز شدن چتر و پرواز، هدایت ، کنترل و فرود ایمن
مرور این فرایندها، چتربازان را برای اجرای بهتر آماده میکند و باعث هماهنگی بیشتر میان تمرکز ذهنی و عملکرد فیزیکی میشود .
عملکرد تحت فشار
در شرایط استرسزا، آمیگدال (بخشی از مغز) سامانه تشخیص خطر بدن را فعال میکند .
این واکنش باعث محدود شدن دامنه توجه ، افزایش ضربان قلب ، افزایش تنش عضلانی و آماده شدن بدن برای واکنش سریع میشود
در محیط های پرفشار، این واکنش میتواند هم موجب بهبود عملکرد شود و هم بالعکس ، آن را مختل نماید
اگر ورزشکار قبلا موقعیتهای خاص را از نظر ذهنی تمرین نکرده باشد، پاسخ ناشی از استرس ممکن است باعث تردید، دید محدود یا تونلی(Tunnel Vision ) و یا تأخیر در تصمیمگیری شود .
تصویرسازی ذهنی میتواند این اثر را کاهش دهد.
هنگامی که فرد موقعیت های حساس را از قبل بارها در ذهن خود تمرین کرده باشد، مغز آن ها را به جای تهدید، به عنوان موقعیت آشنا تشخیص میدهد و در نتیجه ورزشکار در شرایط فشار، آرامش، تمرکز و قدرت تصمیم گیری بیشتری خواهد داشت .
برخلاف بسیاری از ورزشها، چتربازی سقوط آزاد در محیطی پویا و سه بعدی انجام میشود ، محیطی که هر اشتباهی میتواند پیامدهای جدی داشته باشد .
چتربازان با تجربه میدانند که پرش، نه با باز شدن درب هواپیما بلکه در ذهن آغاز میشود .
پرش کنندگان باتجربه معمولاً موارد زیر را پیش از پرش در ذهن خود تجسم و یاتصور میکنند
- خروج از هواپیما
- وضعیت صحیح بدن در حین سقوط
- نزدیک شدن و پیوستن به گروه دیگری از چتربازان در حین سقوط
- کنترل مداوم ارتفاع
- اجرای صحیح جدا شدن و دور شدن از سا یر چتربازان Break Off
- ترتيب و چگونگی باز کردن چتر
- الگوی پرواز ، کنترل و هدایت چتر
- مسیر و زمان مناسب فرود Flare
با تکرار این تمرینات ذهنی، الگوها و عادات حرکتی قوی تری در مغز شکل میگیرد و بار شناختی یا Cognitive Load در هنگام پرش واقعی کاهش پیدا میکند به بیان دیگر پرش کنندگان میبایست ابتدا پرش را در ذهن خود انجام دهند و سپس وارد آسمان شوند
آمادگی برای عدم کارکرد صحیح تجهیزات Malfunction
تصویر سازی ذهنی صرفاً یک روش انگیزشی نیست بلکه نوعی تمرینات عصبی Neural Training محسوب میشود .
پژوهشهای روانشناسی ورزشی نشان داده که تصویرسازی ذهنی، زمانی که با تمرین عملی همراه شود، عملکرد ورزشکاران را به طور چشمگیری بهبود میبخشد .
تکنیک های تصویرسازی ذهنی , همان مسیرهای عصبی را فعال میکنند که بدن هنگام اجرای واقعی یک حرکت از آنها استفاده میکند .
به این ترتیب، بدون ایجاد تاخیر , استرس و یا خستگی جسمانی الگوهای حرکتی تقویت میشوند
راز این موضوع در انعطافپذیری مغز یا Neuroplasticity نهفته است .
هر بار که ورزشکار یک حرکت یا مجموعه ای از حرکات خاص را در ذهن خود تجسم میکند، مسیرهای عصبی مربوط به آن تقویت میشوند و اجرای واقعی آن حرکت در موقعیتهای واقعی آسانتر خواهد شد
این ارتباط میان مغز و بدن باعث میشود که تصور دقیق یک حرکت ، بدن را برای اجرای صحیح آن آماده تر کند.
اما مهم ترین مواردی که یک چترباز سقوط آزاد باید برای آن آماده باشد چیست ؟
بدون تردید، نقص در عملکرد وسائل و تجهیزات یا Malfunction
به عنوان مثال :
- پیچ خوردگی بندها یا Line Twist
- تآخیر در عملکرد و یا عدم عملکرد پایلوت شوت Pilot Chute Hesitation و Pilot Chute in Tow
- خارج نشدن چتر از کیسه محتوی یا Bag Lock
- بروز انحرافات همراه با چرخشهای سريع Spining Malfunction
- تصمیمگیری در موقعیتهای اضطراری و در ارتفاع پایین
مرور ذهني این انحرافات میتواند این موقعیتهای بالقوه خطرناک را به اقدامات از پیش تمرین شده ذهنی تبدیل کند .
هدف از این آمادگی ذهنی، ایجاد اضطراب و استرس نیست بلکه ایجاد یک حس اشنا برای ذهن است ، زیرا مغز انسان در شرایط استرس، معمولاً به رفتاری رجوع میکند که قبلا مرور کرده باشد و با آن آشنائی داشته باشد .
آگاهی محیطی و پیشبینی موقعیت
یکی دیگر از مزایای مهم تصور سازی ذهنی درچتربازی سقوط آزاد افزایش آگاهی محیطی یاSituational Awareness میباشد .
برخلاف بسیاری از ورزشها که روی یک سطح مشخص انجام میشوند سقوط آزاد در فضای باز و سه بعدی انجام میشود ، جایی که ورزشکار باید همیشه موقعییت نسبی خود را نسبت به دیگران زیر نظر داشته باشد
تمرینات ذهنی به چتربازان کمک میکند تا موارد زیر را بهتر پیشبینی کنند:
- موقعیت سایر پرش کنندگان
- تغییر و یا تنظیم سرعت یا نرخ سقوط Fall Rate
- مسیر و سمت دور شدن از سایر چتربازان Break Off & Tracking
- فاصله افقی و عمودی با سایر نفرات پرنده Vertical & Horizontal Seperation
- الگوی فرود Landing Pattern
با ترسیم ذهنی این سناریوها قبل از هر پرش، میتوانیم سرعت واکنش و توانایی حل مسئله خود را افزایش دهیم .
هرچند هیچ گاه نمیتوان ریسک را به طور کامل از بین برد، اما میتوان آن را به میزان قابل توجهی کاهش داد
کاربردهای گسترده آمادگی ذهنی
تمرینات ذهنی فقط برای ورزشکاران حرفهای یا شرکتکنندگان در مسابقات نیست؛ بلکه برای همه اعضای جامعه چتربازان سقوط آزاد مفید است
برای مثال یک چترباز که هر از گاهی برای تفریح پرش میکند ( Fun Jumper ) ، باید یاد بگیرد چگونه بر ترس خود غلبه کند .
یکی از بهترین راهها، آمادهسازی ذهنی پیش از انجام پرش است .
هر پرشی ممکن است به یک موقعیت خطرناک منجر شود ، حفظ آرامش هنگام مواجهه با شرایط اضطراری هواپیما ، انواع انحرافات یا هر موقعیت پیشبینینشده دیگری، اهمیت حیاتی دارد
مربیان نیز هنگام آموزش افراد تازه کار، به آنها کمک میکنند تا ترس خود را مدیریت کنند و با رفتار و آمادگی خود الگویی مناسب برای هنرجویان باشند.
آمادگی ذهنی و تصویر سازی به پرش کنندگان کمک میکند تا چنین شرایطی را با سرعت عمل ، اعتماد به نفس و کارایی بیشتری مدیریت کنند .
در آخر اینکه ،
چتربازی سقوط آزاد تنها به مهارت های فیزیکی نیاز ندارد؛ بلکه به ذهنی شفاف ، آگاهی محیطی بالا و توانایی تصمیمگیری بدون عجله ، صحیح و دقیق درشرایط پرفشار و تنش زا نیز وابسته است .
سقوط آزاد یکی از هیجان انگیزترین ورزشهای جهان است . همانطور که چتربازان بدن خود را تمرین میدهند و مهارت های فنی شان را ارتقا میبخشند، باید ذهن خود را نیز آموزش دهند زیرا مهم ترین تجهیزاتی که با خود به ارتفاع میبرید، همراه با چتر و متعلقات آن نیست؛ بلکه در ذهن شما قرار دارد .